Πρώιμη ήβη

Ορισμός:

Ονομάζεται η κατάσταση στην οποία η ήβη ξεκινάει νωρίτερα από το αναμενόμενο.

Όταν η ήβη ξεκινάει σε ηλικία μικρότερη των 8 ετών στα κορίτσια και των 9 ετών στα αγόρια, θεωρείται πρώιμη.

Στην εφηβεία αυξάνεται η μάζα και το μέγεθος των οστών και μυών, το σώμα αλλάζει σε σχήμα και μέγεθος , και ο οργανισμός αποκτά την ικανότητα να τεκνοποιήσει.

Τα αίτια δεν είναι πάντοτε γνωστά και δεν είναι εύκολα ανευρέσιμα. Σπάνια μπορεί να προκληθεί από ορμονικές διαταραχές, λοιμώξεις, κακώσεις και όγκους εγκεφάλου.


Συμπτώματα:

Τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν την ηλικία των 8 στα κορίτσια και των 9 στα αγόρια.

ΣΤΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ

  • Ανάπτυξη μαστών
  • Εμφάνιση της πρώτη εμμήνου ρύσεως (εμμηναρχή)

ΣΤΑ ΑΓΟΡΙΑ

  • Αύξηση μεγέθους πέους και όρχεων στα αγόρια
  • Εμφάνιση τριχοφυίας στα αγόρια – συνήθως στην περιοχή του άνω χείλους
  • Βάθυνση της φωνής στα αγόρια

ΣΤΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΚΑΙ ΑΓΟΡΙΑ

  • Εμφάνιση τριχοφυίας στην περιοχή της μασχάλης και εφηβαίου
  • Αύξηση αναστήματος
  • Ακμή
  • Ο ιδρώτας αποκτάει οσμή


Αίτια:

Για να γίνει αντιληπτό τι προκαλεί την πρώιμη έναρξη της ήβης , πρέπει να περιγραφεί πως ξεκινάει η ήβη φυσιολογικά:

  • Ο εγκέφαλος ξεκινάει τη διαδικασία παράγοντας και απελευθερώνοντας μια ορμόνη (GnRH –Gonadotrophin Releasing Hormone)
  • Η υπόφυση του εγκεφάλου (μικρός αδένας στη βάση του εγκεφάλου) παράγει δύο περαιτέρω ορμόνες : (FSH- Ωοθυλακιοτρόπος ορμόνη και LH – Ωχρινοτρόπος ορμόνη) .
  • Παραγωγή φυλετικών ορμονών: οι FSH και LH διεγείρουν την παραγωγή φυλετικών ορμονών από τις ωοθήκες στα κορίτσια (οιστρογόνα) και τους όρχεις στα αγόρια (τεστοστερόνη)
  • Αλλαγές στην εμφάνιση , που προκαλούνται από την δράση των φυλετικών ορμονών στους ιστούς.

Για ποιόν λόγο η ήβη ξεκινάει πρώιμα σε μερικά παιδιά εξαρτάται και από την διάκριση σε κεντρική και περιφερική πρώιμη ήβη.

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΠΡΩΙΜΗ ΗΒΗ

Στην κεντρική πρωίμη ήβη συνήθως δεν ανευρίσκεται κάποια παθολογική αιτία ούτε κάποιο πρόβλημα στο ιστορικό . Η ήβη ξεκινάει πολύ νωρίς. Τα στάδια της εξέλιξης και το μοτίβο της ανάπτυξης είναι κατά τα λοιπά το αναμενόμενο. Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να ανευρεθεί όγκος στον εγκέφαλο, ιστορικό κάκωσης στον εγκέφαλο ή κάκωσης κατά τον τοκετό ή έκθεσης σε ακτινοβολία , υποθυρεοειδισμός, συγγενή υπερπλασία επινεφριδίων , σύνδρομο McCune-Albright.

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΠΡΩΙΜΗ ΗΒΗ

Οφείλεται σε δράση της τεστοστερόνης ή των οιστρογόνων στους ιστούς. Στην περίπτωση αυτή η έκκριση δεν προκαλείται από τον εγκέφαλο και την GhRh ορμόνη, αλλά από την απελευθέρωση οιστρογόνων ή προγεστερόνης από τις ωοθήκες ή όρχεις , τα επινεφρίδια ή την υπόφυση και μπορεί να οφείλεται στην παρουσία όγκου , νόσου McCune-Albright, έκθεση σε αλοιφές που περιέχουν οιστρογόνα ή τεστοστερόνη.

Στα κορίτσια , επιπλέον αίτια αποτελούν ωοθηκικές κύστεις ή όγκοι, ενώ στα αγόρια όγκοι των όρχεων.


Παράγοντες κινδύνου για εμφάνιση πρώιμης ήβης:

  • Εμφανίζεται συχνότερα στα κορίτσια από ότι στα αγόρια
  • Εμφανίζεται συχνότερα στα πολύ παχύσαρκα παιδιά
  • Εμφανίζεται ως επιπλοκή άλλων παθήσεων όπως συγγενής υπερπλασία φλοιού επινεφριδίων ή συνδρόμου McCune-Albright
  • Η έκθεση σε ακτινοβολία προδιαθέτει στην εμφάνιση πρώιμης ήβης


Πιθανές επιπλοκές:

  • Χαμηλό τελικό ανάστημα : τα παδία στα οποία εμφανίζεται πρώιμη έναρξη ήβης ξεκινούν να ψηλώνουν νωρίτερα από τα υπόλοιπα, αλλά σταματάει και η ανάπτυξή τους νωρίτερα, με αποτέλεσμα το τελικό τους ανάστημα να υπολείπεται σημαντικά του μέσου όρου. Για τον λόγο αυτό έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση της πρώιμης ήβης είναι εξαιρετικά σημαντική , ώστε να διορθωθεί το τελικό αναμενόμενο ανάστημα.
  • Κοινωνικές και ψυχολογικές επιπτώσεις. Στα παιδιά με πρώιμη ήβη παρατηρείται συχνότερα απομόνωση και ελάττωση της αυτοπεποίθησης , λόγω των αλλαγών που παρατηρούνται στο σώμα ,τις οποίες δυσκολεύεται να ακολουθήσει το παιδί , λόγω του πρώιμου της ηλικίας. Αυτό έχει συχνά ως αποτέλεσμα να παρατηρείται συχνότερα στα παιδιά αυτά ψυχολογική επιβάρυνση και σημάδια κατάθλιψης


Διάγνωση:

Στην διαδικασία της διάγνωσης πολύ σημαντικός είναι ο υπολογισμός της οστικής ηλικίας του παιδιού , η οποία γίνεται μέσω ακτινογραφίας στον καρπό του χεριού . Ανάλογα με το ιστορικό μπορεί να παραγγελθούν εξετάσεις αίματος , μαγνητικές τομογραφίες , υπέρηχοι ή έλεγχος θυρεοειδούς αδένα ή άλλων ορμονών. Ο παιδοενδοκρινολόγος είναι ο ειδικός ιατρός που θα λάβει το ιστορικό και θα κατευθύνει τις διαγνωστικές εξετάσεις και στη συνέχεια την ανάλογη θεραπεία.


Θεραπεία:

Στα περισσότερα παιδιά όπου η πρώιμη ήβη δεν προκαλείται από κάποια παθολογική νόσο η θεραπεία με φαρμακευτική αγωγή είναι αποτελεσματική στο να συγκρατήσει την ήβη τόσο όσο χρειάζεται , ώστε αυτή να ξεκινήσει στην φυσιολογική χρονική στιγμή. Συνήθως αυτό γίνεται με μηνιαίες ενέσεις και παρακολούθηση. Σε περίπτωση όπου έχει ανευρεθεί κάποιο παθολογικό υπόβαθρο , η θεραπεία της υποκείμενης νόσου μπορεί να προσεγγίσει αποτελεσματικά το πρόβλημα.

Πρώιμη ήβη